BRIC. Brazilië, Rusland, India en China. Op economisch gebied worden ze wel eens omschreven als de nieuwe wonderlanden. De jaarlijkse groei stijgt er ver boven het globale gemiddelde uit en de plaatselijke bedrijven en miljonairs klimmen pijlsnel op de Forbes-lijsten. Die bloeiende economie weerspiegelt zich ook op het nationale voetbal. Een boomende economie, een florerende voetbalcompetitie.
BRIC: Brazilië, Rusland, India en China. Vandaag top in economische groei, morgen in het voetbal.
Drie van de vier landen staan hevig te kloppen op de poort der grote voetbalnaties. De competities in Brazilië, China en Rusland maken een nooit geziene expansie mee. De groei is vergelijkbaar met de economische groei in het land. Die steken ver boven het wereldgemiddelde uit. De economieën in Brazilië en China moeten zelf worden afgeremd om oververhitting van de markt tegen te gaan.
Het is Goldman Sachs die voor het eerst spreekt over BRIC-landen. Het zijn vier landen met enorm economisch potentieel die zich zeer snel ontwikkelen en rond het jaar 2050 de meeste van de rijkste landen ter wereld zullen hebben bijgebeend. In het voetbal lijkt het ook die richting uit te gaan. Al zal het daar niet tot 2050 duren. De omwenteling is zelfs al ingezet.
DEEL 1 – Brazilië: van talentenvijver tot topcompetitie
Brazilië behoort al lange tijd tot de top van het internationale voetbal. De Braziliaanse competitie was dat echter niet. Daar lijkt stilaan verandering in te komen.
Ronaldinho, Deco, Belletti, Ronaldo, Adriano en Fred: allemaal verlaten ze Europese topclubs voor Braziliaanse eersteklassers. Dan kan toch geen toeval meer zijn?
Steeds meer Braziliaanse spelers keren terug naar een club uit het vaderland. Alex: van Spartak Moskou naar SC Corinthians voor 6 miljoen euro, Liedson van Sporting Lissabon voor 2,1 miljoen naar dezelfde club. Die andere Braziliaan van Spartak Moskou, Ibson: voor 4 miljoen euro naar Santos FC. Jorge Valdivia: van Al-Ain FC naar ES Palmeiras voor 6 miljoen euro. Het zijn maar enkele voorbeelden.
Verklaart de gunstige economische toestand de stijgende lijn? Het lijkt alleszins aannemelijk. Door de bloeiende economie is de waarde van de Real; de Braziliaanse munt, de laatste vijf jaar bijna verdubbeld. Dat wil zeggen dat het geld die de clubs halen uit de verkoop van spelers, financieel gezien meer waard zijn . Als een transfersom van 10 miljoen Real in 2006 2,4 miljoen euro waard was, is deze nu 4,5 miljoen euro waard.
Tot enkele jaren terug haalden de Braziliaanse clubs hun vooral inkomsten uit de verkoop van het enorme talentenpotentieel, met een verzwakking van de nationale competitie als gevolg. The ‘talent foot drain‘ lijkt echter af te remmen. Neymar bijvoorbeeld hoeft niet zo nodig naar Europese topclubs als FC Barcelona, Manchester City of Real Madrid. Hij verkiest nog een tweetal jaar bij Santos FC te blijven. Reden? De Braziliaanse competitie floreert.
De verkoop van spelers zijn voor Braziliaanse clubs geen noodzaak meer om te overleven. Beschouw het meer als een lucratieve luxe.
Een eerste reden daarvoor zijn de verhoogde sponsorinkomsten. De steeds rijker wordende Braziliaanse bedrijven hebben de weg naar de voetbalclubs gevonden. Evenals de grote internationale sponsors, die in Brazilië een potentiële sterke afzetmarkt terug vinden. In vele gevallen worden de bedrijven shirtsponsor, maar in soms betalen de bedrijven ook de lonen van de sterren van het team. Ronaldo en Ronaldinho werden op die manier naar respectievelijk SC Corinthians en CR Flamengo gehaald.
De verhoogde sponsorinkomsten weerspiegelen zich ook in de uitgaven van de clubs. Braziliaanse eersteklassers zijn plots in staat hogere transferbedragen te betalen voor spelers, meestal Brazilianen uit Europese competities. Zo stegen de totalen transferuitgaven van Braziliaanse eersteklassers van 16,5 miljoen euro naar 101,3 miljoen euro in amper vier jaar tijd (tussen 2006 en 2010).
Dat bedrag zal tijdens de huidige transferperiode (zomer 2011) vermoedelijk opnieuw verpulverd worden. SC Corinthians hengelt immers naar de diensten van Carlos Tevez. Diens werkgever Manchester City heeft inmiddels het bod van 45,7 miljoen euro aanvaard. Met de transactie zou Tevez in top-10 van duurste spelers aller tijden komen.
Corinthians betaalt 45,7 miljoen euro voor Carlos Tevez. De nieuwe standaard voor Braziliaanse clubs?
SC Corinthians-voorzitter Andres Sanchez haalt dat geld uit het pas afgesloten verbeterde televisiecontract. De televisierechten voor de komende drie seizoen zijn immers zo’n 815 miljoen euro waard, waarmee het zicht qua budget netjes naast grotere Europese competities parkeert.
Voorgaande argumenten staan in schril contrast met dalende bezoekersaantallen. In 2008 lag het gemiddelde bezoekersaantal in eerste klasse op 17.000, vorig seizoen was dat gedaald tot 11.000. Het blijvende zware hooliganisme in Zuid-Amerikaanse landen blijft ook de Braziliaanse voetbalsupporter afschrikken. Deze daling weegt echter niet op tegen de inkomsten uit transfers, sponsorcontracten en televisierechten.
Een andere reden voor het wegblijven van toeschouwers, verouderde stadions, wordt intussen weggewerkt. In 2014 organiseert Brazilië immers het WK. Het ideale forum om aan de wereld te tonen hoe het land zich economisch heeft ontwikkeld. Het binnenlandse voetbal plukt er intussen de vruchten van. Wees maar zeker dat ze binnen drie jaar als een van de topfavorieten het WK zullen aanvangen.
In deel 2: De opmerkelijke groei van het Chinese voetbal
